هنر آیوتایا میان سدههای چهاردهم تا هجدهم میلادی شکوفا شد؛ یعنی همزمان با اوجگیری و سلطهٔ پادشاهی آیوتایا در بخش بزرگی از سرزمینهای جنوب شرق آسیا. این سبک هنری ادامهٔ سنتهای هنری او-تونگ متأخر بود و در عین حال، سبکی متمایز پدید آورد که ترکیبی از تأثیرات فرهنگی گوناگون از سوخوتای، لپبوری، هند، ایران، چین، ژاپن و حتی اروپا بود. آیوتایا همچنین بر هنر سرزمینهای تابع خود مانند انگکور و لانا اثرگذار بود.
ویژگیهای هنر آیوتایا #
-
معماری باشکوه: کاخها و صومعههای عظیم با تزئینات چدیها، پرَنگها و تصاویر بودا.
-
تصاویر مذهبی: غالباً با لباسهای سلطنتی و تاجهای زرین آراسته میشدند که نشاندهندهٔ پیوند نزدیک پادشاه و بودا بود.
-
صنایع دستی: استادکاران آیوتایا در ساخت لاکیکاری و مُرواریدنشان (mother-of-pearl inlay) مهارت داشتند و اشیای کاربردی و تزئینی با نقوش دقیق و رنگهای زنده میآفریدند. این تکنیکها بهویژه در تزیین مجسمههای بودا کاربرد داشت.
استادکاران چانگ سیپ مو (Chang Sip Mu) #
-
اصطلاح چانگ سیپ مو به معنای «ده هنر و صنعت ضروری سنتی» است.
-
این گروه در دورهٔ آیوتایا در ساختوسازهای نظامی و غیرنظامی نقش مهمی داشتند و توسط قانون سه مهر (Three Seals Law) در زمان شاه بورومتراتریلُکانات به رسمیت شناخته شدند.
-
با وجود نام «ده صنعت»، در واقع بیش از ده گروه استادکار بودند که در زمینههای گوناگون تخصص داشتند.
سقوط آیوتایا و میراث آن #
در سال ۱۷۶۷ میلادی، ارتش برمه شهر آیوتایا را به آتش کشید و بسیاری از استادکاران و هنرمندان به اسارت برده شدند. در نتیجه، شاخههای مختلف هنرهای زیبا که در دورهٔ پایانی آیوتایا شکوفا شده بودند، پراکنده گشتند.
با این حال، میراث هنری آیوتایا همچنان باقی مانده است و امروزه میتوان آن را در محوطههای باستانی شهر تاریخی آیوتایا و در موزههای مختلف تماشا کرد.
نمونههای شاخص #
-
بودای تاجدار در وات نا پرا من (Wat Na Phra Men)
-
معبد باشکوه وات چایواتانارام
-
وات فرا سی سانفِت، معبد سلطنتی آیوتایا
-
تالار تخت سانفِت پراسات (امروزه بازسازیشده در مجموعهٔ موانگ بوران)