چولالونگکورن (متولد ۲۰ سپتامبر ۱۸۵۳، بانکوک، سیام [تایلند کنونی] – درگذشته ۲۳ اکتبر ۱۹۱۰، بانکوک) پادشاه سیام بود که با دوری از سلطه استعماری و اجرای اصلاحات گسترده، نقش مهمی در مدرنسازی کشور ایفا کرد.
او نهمین پسر پادشاه مونگکوت بود، اما چون نخستین فرزندی بود که از یک ملکه سلطنتی به دنیا آمد، بهعنوان وارث تاجوتخت شناخته شد. چولالونگکورن تنها ۱۵ سال داشت که پدرش در اکتبر ۱۸۶۸ درگذشت و او تحت قیمومیت سومدت چائو فرایا سی سوریاوونگ به تخت نشست. طی پنج سال بعد، با حضور در امور دربار و سفر به مالزی بریتانیا و هند شرقی هلند (۱۸۷۱) و همچنین مالزی، برمه (میانمار) و هند (۱۸۷۱–۱۸۷۲) برای اداره کشور آماده شد.
پس از تاجگذاری در نوامبر ۱۸۷۳، او اصلاحات مهمی را آغاز کرد که شامل لغو بردهداری، بهبود نهادهای قضایی و مالی و ایجاد شوراهای قانونگذاری انتصابی بود. تعهد او به اصلاحات بر اساس الگوهای غربی که برای بقای سیام ضروری میدانست، باعث مخالفت محافظهکاران دربار شد و بحران سیاسی سال ۱۸۷۵ را رقم زد. در دهه بعدی اصلاحات چشمگیری انجام نشد، اما از میانه دهه ۱۸۸۰، با گردآوری مدیران توانمند و مورد اعتماد، تغییرات اساسی در ساختار اداری کشور آغاز کرد. این اقدامات در سال ۱۸۹۲ با تشکیل ۱۲ وزارتخانه به سبک غربی تکمیل شد که مسئولیتهایی چون اداره استانها، دفاع، امور خارجه، دادگستری، آموزش و کارهای عمومی را بر عهده داشتند.
چولالونگکورن با این اصلاحات، اداره خودسرانه را محدود، استقلال استانهای دورافتاده را لغو، قانونمداری را جایگزین حاکمیت شخصی کرد و پایههای شهروندی مدرن تایلند را با آموزش ابتدایی اجباری و خدمت نظامی همگانی بنا نهاد.
اصلاحات او هم ناشی از باورهای لیبرال شخصی بود و هم برای نشان دادن «تمدن» سیام به قدرتهای استعماری تا از سرنوشت کشورهای همسایه که به استعمار درآمدند، دور بماند. با این حال، سیام قدیم بهطور کامل حفظ نشد. فرانسه در ۱۸۹۲ جنگی با سیام آغاز کرد و بر اساس معاهدات تا ۱۹۰۷، سیام مجبور شد حقوق خود در لائوس و کامبوج غربی را واگذار کند. در ۱۹۰۹ نیز چهار ایالت مالایی کلانتان، ترنگانو، کداه و پرلیس را به بریتانیا سپرد. این واگذاری موجب کاهش بخشی از نظام قضاوت کنسولی شد که تنها دو دهه بعد بهطور کامل لغو گردید.
چولالونگکورن در روابط خارجی، قدرتهای استعماری را در برابر یکدیگر متعادل میکرد و همواره تلاش داشت سیام بهعنوان کشوری برابر در میان ملل پذیرفته شود. او در سفرهای اروپایی خود در سالهای ۱۸۹۷ و ۱۹۰۷، با احترام و بهعنوان همتای پادشاهان غربی پذیرفته شد. با مرگ او در سال ۱۹۱۰، پس از طولانیترین دوره سلطنت در تاریخ تایلند، کشوری مدرن و مستقل به پسرش واجیراؤد به ارث رسید.