เฮกมาตาเนห์ (Hagmatāna)
(ในภาษาฟาร์ซีโบราณ: 𐏃𐎥𐎶𐎫𐎠𐎴; ในภาษาฟาร์ซีกลาง: “ฮัมตาน” และในภาษาฟาร์ซีปัจจุบัน: “ฮะมะดาน”)
มีความหมายว่า “สถานที่แห่งการรวมตัว” หรือ “ที่ชุมนุมของผู้คน”
เมืองฮักมาตาเนห์เป็น
-
เมืองหลวงของอาณาจักรมาด (ชนเผ่าอารยันในอิหร่านโบราณ)
-
เมืองหลวงฤดูร้อนของราชวงศ์อะคาเมนิด
-
และเป็นเมืองหลวงในฐานะ แคว้นปกครองของมาด (Satrapy) ตั้งแต่ยุคอะคาเมนิดจนถึงยุคซาสานิด
ชาวกรีกเรียกเมืองนี้ว่า “เอกบาตานา (Ecbatana)”
เมืองโบราณแห่งนี้ถือเป็น เมืองหลวงแห่งแรกของอิหร่าน และยังคงมีชีวิตและความสำคัญเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน เช่นเดียวกับเมืองเก่าแก่ระดับโลกอย่าง เอเธนส์ (กรีซ), โรม (อิตาลี) และ ชูช (Shush) ในแคว้นโคเซสถาน (อิหร่าน)
เฮโรโดต นักประวัติศาสตร์ชาวกรีก กล่าวว่า เมืองนี้ถูกสร้างโดย กษัตริย์เดียโอโก (Diyako) และมี กำแพงล้อมรอบ 7 ชั้น ซึ่งแต่ละชั้นมีสีสันตามสีของดาวเคราะห์แต่ละดวง
ตามที่ระบุใน สารานุกรมอิหร่านิกา (Encyclopaedia Iranica) ระบุว่า รัฐมาดถูกก่อตั้งขึ้นในปี 708 ปีก่อนคริสตกาล โดยมีฮักมาตาเนห์เป็นศูนย์กลาง และก่อตั้งโดย เดียโอโก
ต่อมาในปี 550 ปีก่อนคริสตกาล กษัตริย์ อิสติวิโก (Ishtovigu) แห่งมาดพ่ายแพ้ต่อ ไซรัสมหาราช (Cyrus the Great) แห่งราชวงศ์อะคาเมนิด และ ฮักมาตาเนห์จึงตกอยู่ในการควบคุมของไซรัส
ในปี 330 ปีก่อนคริสตกาล เมื่อกษัตริย์ ดาริอุสที่ 3 ถูกสังหาร เมืองฮักมาตาเนห์ก็ถูกยึดครอง และในเวลาเดียวกัน เมืองเปอร์เซโปลิส ก็ถูกทำลายโดย อเล็กซานเดอร์มหาราช ซึ่งเป็นจุดสิ้นสุดของอาณาจักรอะคาเมนิด
